Τα εμβόλια θεωρούνται από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της ιατρικής. Έχουν σώσει εκατομμύρια ζωές και εξακολουθούν να αποτελούν τη βάση της πρόληψης στην παιδιατρική.
Παρά τα αδιαμφισβήτητα οφέλη τους, γύρω από τον εμβολιασμό εξακολουθούν να κυκλοφορούν ανακρίβειες, φόβοι και παρανοήσεις. Από φήμες στα social media έως λανθασμένες ερμηνείες μελετών, η παραπληροφόρηση συχνά δημιουργεί σύγχυση στους γονείς.
Η επιστημονική αλήθεια όμως είναι σαφής: ο εμβολιασμός προστατεύει, σώζει ζωές και παραμένει απολύτως ασφαλής.
Ας δούμε τι πραγματικά ισχύει σήμερα, σύμφωνα με τις οδηγίες του ΕΟΔΥ, του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) και του CDC.
Μύθος ή Αλήθεια: Πρέπει να αναβληθεί ο εμβολιασμός όταν το παιδί είναι άρρωστο;
Αλήθεια
Αν το παιδί έχει υψηλό πυρετό ή έντονη κακουχία, ο εμβολιασμός μπορεί να αναβληθεί προσωρινά. Αυτό γίνεται ώστε ο οργανισμός να έχει την ενέργεια να ανταποκριθεί σωστά στην ανοσολογική αντίδραση που προκαλεί το εμβόλιο.
Σε περιπτώσεις ήπιου κρυολογήματος χωρίς πυρετό, ο εμβολιασμός μπορεί να γίνει κανονικά.
Μύθος ή Αλήθεια: Αν το παιδί είχε αλλεργική αντίδραση σε εμβόλιο, δεν πρέπει να ξαναεμβολιαστεί;
Μερικώς Αλήθεια
Αν η αντίδραση ήταν σοβαρή (π.χ. αναφυλαξία, οίδημα, υπόταση), ο παιδίατρος ή αλλεργιολόγος θα εκτιμήσει το περιστατικό πριν τη συνέχιση των εμβολίων.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο εμβολιασμός μπορεί να συνεχιστεί με ασφάλεια, υπό ιατρική επίβλεψη.
Μύθος ή Αλήθεια: Ορισμένα εμβόλια δεν πρέπει να γίνονται σε παιδιά με χαμηλή άμυνα ή που λαμβάνουν φάρμακα όπως κορτιζόνη ή χημειοθεραπεία;
Αλήθεια
Τα λεγόμενα ζωντανά εξασθενημένα εμβόλια (όπως MMR, ανεμοβλογιά ή BCG) δεν χορηγούνται σε παιδιά με σοβαρή ανοσοκαταστολή ή σε όσους λαμβάνουν ισχυρά ανοσοκατασταλτικά φάρμακα.
Η απόφαση λαμβάνεται πάντα από τον παιδίατρο ή παιδοανοσολόγο, ανάλογα με τη θεραπεία και τη συνολική κατάσταση του παιδιού.
Μύθος ή Αλήθεια: Αν το παιδί έχει ήπιο βήχα ή ρινίτιδα, πρέπει να καθυστερήσει ο εμβολιασμός;
Μύθος
Οι ήπιες λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού δεν αποτελούν εμπόδιο για τον εμβολιασμό. Ο οργανισμός μπορεί να ανταποκριθεί κανονικά και η ανοσία που θα αναπτυχθεί δεν επηρεάζεται.
Μύθος ή Αλήθεια: Τα πρόωρα ή λιποβαρή βρέφη πρέπει να εμβολιάζονται αργότερα;
Μύθος
Τα πρόωρα βρέφη είναι πιο ευάλωτα σε λοιμώξεις και χρειάζονται μεγαλύτερη προστασία. Εμβολιάζονται κανονικά με βάση τη χρονική ηλικία τους (την πραγματική ηλικία από τη γέννηση) και όχι το βάρος ή την ηλικία κύησης.
Μύθος ή Αλήθεια: Το οικογενειακό ιστορικό αλλεργιών ή αυτισμού αποτελεί λόγο αποφυγής εμβολίων;
Μύθος.
Καμία επιστημονική μελέτη δεν έχει δείξει σχέση ανάμεσα στα εμβόλια και τον αυτισμό. Ο μύθος αυτός ξεκίνησε από μια ψευδή μελέτη του 1998, η οποία αποσύρθηκε και καταδικάστηκε επισήμως.
Επιπλέον, κοινές αλλεργίες (όπως άσθμα, ατοπική δερματίτιδα ή αλλεργική ρινίτιδα) δεν αποτελούν αντένδειξη για κανένα εμβόλιο.
Μύθος ή Αλήθεια: Η ομοιοπαθητική μπορεί να αντικαταστήσει τα εμβόλια;
Μύθος
Καμία εναλλακτική ή «φυσική» μέθοδος δεν μπορεί να δημιουργήσει την ανοσία που προσφέρουν τα εμβόλια. Οι παιδικές ασθένειες όπως η ιλαρά, ο κοκκύτης ή η πολιομυελίτιδα προλαμβάνονται μόνο μέσω εμβολιασμού.
Μύθος ή Αλήθεια: Ο εμβολιασμός μπορεί να εξασθενήσει το ανοσοποιητικό σύστημα;
Μύθος
Αντιθέτως, τα εμβόλια «εκπαιδεύουν» το ανοσοποιητικό να αναγνωρίζει και να αντιμετωπίζει συγκεκριμένους ιούς ή βακτήρια χωρίς να προκαλούν τη νόσο.
Οι μελέτες δείχνουν ότι τα παιδιά που εμβολιάζονται έχουν μικρότερη πιθανότητα να νοσήσουν βαριά από λοιμώξεις, ενώ δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι οι πολλαπλοί εμβολιασμοί «επιβαρύνουν» την άμυνα του οργανισμού.
Μύθος ή Αλήθεια: Το μπάνιο μετά τον εμβολιασμό μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό ή επιπλοκές;
Μύθος
Το παιδί μπορεί να κάνει μπάνιο κανονικά. Το νερό ή το σαπούνι δεν επηρεάζουν το σημείο της ένεσης ούτε αυξάνουν τον κίνδυνο ερεθισμού.
Αρκεί να αποφεύγεται η πίεση ή το τρίψιμο στο σημείο του εμβολίου για την ίδια ημέρα.
Μύθος ή Αλήθεια: Υπάρχουν ανεπιθύμητες ενέργειες μετά τον εμβολιασμό;
Αλήθεια
Συνήθως ήπιες και παροδικές, μπορεί να εμφανιστεί πόνος, ερυθρότητα ή πυρετός, τα οποία υποχωρούν μέσα σε 1–2 ημέρες. Οι σοβαρές αντιδράσεις είναι εξαιρετικά σπάνιες και παρακολουθούνται στενά από τους διεθνείς οργανισμούς υγείας.
Μύθος ή Αλήθεια: Είναι ασφαλή τα εμβόλια που κυκλοφορούν σήμερα;
Αλήθεια
Όλα τα εμβόλια που κυκλοφορούν στην Ευρώπη και την Ελλάδα ελέγχονται αυστηρά από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA), τον ΕΟΦ και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ).
Η ασφάλειά τους παρακολουθείται συνεχώς, ακόμη και μετά την κυκλοφορία τους, ώστε να καταγράφεται οποιαδήποτε ανεπιθύμητη ενέργεια.
Γιατί ο εμβολιασμός είναι τόσο σημαντικός σήμερα;
Ο εμβολιασμός δεν προστατεύει μόνο το κάθε παιδί ξεχωριστά αλλά και την κοινωνία στο σύνολό της, μέσα από τη λεγόμενη συλλογική ανοσία.
Ασθένειες που κάποτε προκαλούσαν σοβαρές επιπλοκές ή θανάτους όπως η διφθερίτιδα, η ιλαρά ή η πολιομυελίτιδα, έχουν σχεδόν εξαφανιστεί χάρη στα εμβόλια.
Η καθυστέρηση ή η άρνηση εμβολιασμού μπορεί να οδηγήσει στην επανεμφάνιση αυτών των νόσων, όπως έχει ήδη συμβεί σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες τα τελευταία χρόνια.
Να θυμάστε!
Ο εμβολιασμός σώζει ζωές, προλαμβάνει σοβαρές επιπλοκές και προστατεύει όχι μόνο τα παιδιά, αλλά και τους ευάλωτους γύρω μας.
Η ενημέρωση και η συνεργασία με τον παιδίατρο είναι το πρώτο βήμα για να διασφαλίσουμε την υγεία των παιδιών μας, με εμπιστοσύνη στην επιστήμη και όχι στους μύθους.
Άρθρο από την
Δρ. Άννα Βλάχου, MD
Παιδίατρο | Νέα Ερυθραία
Οι πληροφορίες του άρθρου παρέχονται αποκλειστικά για ενημερωτικούς σκοπούς και δεν υποκαθιστούν την ιατρική εκτίμηση.
Για εξατομικευμένες οδηγίες, απευθυνθείτε στον παιδίατρο.
© 2025 Άννα Βλάχου, Παιδίατρος
Απαγορεύεται η αναδημοσίευση ή αναπαραγωγή χωρίς άδεια
Για ραντεβού ή ερωτήσεις, επισκεφθείτε τη σελίδα Επικοινωνία
