Τι είναι η λοιμώδης μονοπυρήνωση;
Η λοιμώδης μονοπυρήνωση είναι μια ιογενής λοίμωξη που εμφανίζεται συχνότερα σε παιδιά σχολικής ηλικίας και εφήβους.
Προκαλείται κυρίως από τον ιό Epstein–Barr (EBV), ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να ευθύνονται και άλλοι ιοί όπως ο Cytomegalovirus (CMV) ή ο ιός της ερυθράς.
Πρόκειται για αυτοϊώμενη νόσο, δηλαδή βελτιώνεται από μόνη της χωρίς ειδική θεραπεία, αν και χρειάζεται προσοχή στην περίοδο ανάρρωσης.
Πώς μεταδίδεται η λοιμώδης μονοπυρήνωση;
Η μετάδοση γίνεται συνήθως μέσω σιέλου ή στενής επαφής, για αυτό έχει επικρατήσει και ο όρος «νόσος του φιλιού».
Μπορεί επίσης να μεταδοθεί με κοινή χρήση ποτηριών, μαχαιροπίρουνων ή οδοντόβουρτσας.
Ο χρόνος επώασης (από τη μόλυνση έως την εμφάνιση των συμπτωμάτων) κυμαίνεται από 4 έως 6 εβδομάδες, αλλά μπορεί να φτάσει έως και τους 2–3 μήνες.
Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα στα παιδιά;
Στην αρχή μπορεί να προηγηθεί μια ήπια περίοδος αδυναμίας, διάρκειας 1–2 εβδομάδων.
Στη συνέχεια, εμφανίζονται:
- Πυρετός και έντονη κόπωση
- Πονόλαιμος και διόγκωση αμυγδαλών
- Πρησμένοι λεμφαδένες στο λαιμό
- Πόνος στην κοιλιά (λόγω ήπιας ηπατομεγαλίας)
- Μυαλγίες και κακουχία
Ο πυρετός μπορεί να διαρκέσει 1–2 εβδομάδες, ακόμη και υπό αντιβιοτική αγωγή.
Αν χορηγηθεί αμπικιλλίνη ή αμοξυκιλλίνη, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα εμφάνισης εξανθήματος γι’ αυτό η σωστή διάγνωση έχει σημασία.
Ποιες είναι οι πιθανές επιπλοκές;
Οι περισσότερες περιπτώσεις εξελίσσονται ομαλά, ωστόσο σε ορισμένα παιδιά μπορεί να εμφανιστούν επιπλοκές, συνήθως κατά την οξεία φάση ή λίγο μετά:
- Απόφραξη της ανώτερης αναπνευστικής οδού
- Νευρολογικές επιπλοκές (μηνιγγίτιδα, εγκεφαλίτιδα)
- Αιματολογικές διαταραχές (θρομβοπενία, αναιμία, ουδετεροπενία, αιμοφαγοκυτταρικό σύνδρομο)
- Σπληνομεγαλία με κίνδυνο ρήξης σπληνός
- Πιο σπάνια: ηπατίτιδα, παγκρεατίτιδα, μυοκαρδίτιδα, νεφρωσικό σύνδρομο
Οι σοβαρές επιπλοκές είναι σπάνιες, αλλά απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση βασίζεται στα συμπτώματα και σε ειδικές αιματολογικές εξετάσεις.
- Ανίχνευση αντισωμάτων (IgM και IgG) έναντι του ιού EBV ή CMV
- Τα IgM εμφανίζονται νωρίς και δείχνουν πρόσφατη λοίμωξη
- Τα IgG παραμένουν θετικά εφ’ όρου ζωής
- Συχνά παρατηρείται λευκοκυττάρωση με λεμφοκυττάρωση και αυξημένες τρανσαμινάσες
Πώς αντιμετωπίζεται η λοιμώδης μονοπυρήνωση;
Δεν υπάρχει ειδικό αντιικό φάρμακο, η θεραπεία είναι συμπτωματική και υποστηρικτική:
- Επαρκής ενυδάτωση και ξεκούραση
- Αντιπυρετικά και αναλγητικά για τον πυρετό και τον πόνο
- Αποφυγή έντονης σωματικής δραστηριότητας για τουλάχιστον 3–4 εβδομάδες, ιδίως αν υπάρχει σπληνομεγαλία
- Σε περιπτώσεις σοβαρής απόφραξης αεραγωγών ή σημαντικού οιδήματος αμυγδαλών, μπορεί να χρειαστούν κορτικοστεροειδή
Πότε πρέπει να απευθυνθείτε άμεσα στον παιδίατρο;
Ζητήστε ιατρική εκτίμηση αν το παιδί:
- Έχει πυρετό που διαρκεί πάνω από δύο εβδομάδες
- Παρουσιάζει δυσκολία στην αναπνοή ή στην κατάποση
- Εμφανίζει έντονο κοιλιακό πόνο ή ευαισθησία στην αριστερή πλευρά (πιθανή σπληνομεγαλία)
- Εμφανίζει υπνηλία, σπασμούς ή σημεία νευρολογικής διαταραχής
Μπορεί να επιστρέψει στο σχολείο και στις δραστηριότητες;
Η επιστροφή στο σχολείο επιτρέπεται μόλις το παιδί αισθάνεται καλά και δεν έχει πυρετό.
Οι αθλητικές δραστηριότητες πρέπει να αποφεύγονται για τουλάχιστον ένα μήνα, μέχρι ο παιδίατρος να επιβεβαιώσει ότι η σπλήνα έχει επανέλθει στο φυσιολογικό μέγεθος.
Πόσο διαρκεί η ανάρρωση;
Μετά την υποχώρηση του πυρετού, το παιδί μπορεί να νιώθει κούραση ή μειωμένη ενέργεια για αρκετές εβδομάδες, κάτι απολύτως φυσιολογικό κατά την ανάρρωση.
Χρειάζεται ξεκούραση, επαρκή ύπνο και αποφυγή αθλημάτων ή έντονης σωματικής δραστηριότητας για περίπου 3–4 εβδομάδες, ειδικά αν υπάρχει σπληνομεγαλία.
Στα περισσότερα παιδιά η ανάρρωση είναι πλήρης και δεν αφήνει κανένα πρόβλημα, αρκεί να τηρηθούν οι οδηγίες του παιδιάτρου.
Να θυμάστε!
Η λοιμώδης μονοπυρήνωση είναι συνήθως ήπια και αυτοϊώμενη νόσος με πολύ καλή πρόγνωση στα παιδιά.
Η σωστή ενημέρωση, η προσεκτική παρακολούθηση και η καθοδήγηση από τον παιδίατρο εξασφαλίζουν ομαλή ανάρρωση χωρίς επιπλοκές.
Άρθρο από την
Δρ. Άννα Βλάχου, MD
Παιδίατρο | Νέα Ερυθραία
Οι πληροφορίες του άρθρου παρέχονται αποκλειστικά για ενημερωτικούς σκοπούς και δεν υποκαθιστούν την ιατρική εκτίμηση.
Για εξατομικευμένες οδηγίες, απευθυνθείτε στον παιδίατρο.
© 2025 Άννα Βλάχου, Παιδίατρος
Απαγορεύεται η αναδημοσίευση ή αναπαραγωγή χωρίς άδεια
Για ραντεβού ή ερωτήσεις, επισκεφθείτε τη σελίδα Επικοινωνία
