Τι είναι η ιλαρά;
Η ιλαρά είναι ιογενής λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος που προκαλείται από τον ιό της ιλαράς. Πρόκειται για μία από τις πιο μεταδοτικές ασθένειες που γνωρίζουμε· ένα άτομο μπορεί να μολύνει έως και 15-18 άτομα που δεν έχουν ανοσία. Παρότι συχνά θεωρείται «παιδική ασθένεια του παρελθόντος», εξακολουθεί να προκαλεί εξάρσεις όταν μειώνεται η εμβολιαστική κάλυψη του πληθυσμού.
Πώς μεταδίδεται η ιλαρά;
Η μετάδοση γίνεται μέσω του αέρα, από σταγονίδια που αποβάλλονται με το φτέρνισμα ή τον βήχα ενός ασθενούς. Ο ιός μπορεί να παραμείνει ενεργός στον αέρα ή σε επιφάνειες για έως και δύο ώρες.
Ένα άτομο με ιλαρά είναι μεταδοτικό από 4 ημέρες πριν έως 4 ημέρες μετά την εμφάνιση του εξανθήματος.
Ο χρόνος επώασης κυμαίνεται από 7 έως 18 ημέρες (συνήθως περίπου 10-12 ημέρες).
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Η ιλαρά εξελίσσεται σε τρία στάδια:
- Πρόδρομο (καταρροϊκό) στάδιο: Πυρετός, καταρροή, βήχας, επιπεφυκίτιδα και φωτοφοβία.
Εμφανίζονται επίσης οι χαρακτηριστικές κηλίδες του Koplik – μικρά λευκά στίγματα στο εσωτερικό του στόματος, που αποτελούν πρώιμο σημάδι της νόσου. - Εξανθηματικό στάδιο: Εμφάνιση χαρακτηριστικού κοκκινωπού εξανθήματος με μικρές κηλίδες και εξογκώματα (κηλιδοβλατίδες), που ξεκινά πίσω από τα αυτιά και εξαπλώνεται στο πρόσωπο, τον κορμό και τα άκρα. Συνοδεύεται από υψηλό πυρετό και καταβολή.
- Στάδιο αποδρομής: Το εξάνθημα και ο πυρετός υποχωρούν σταδιακά, συνήθως μέσα σε 5-6 ημέρες.
Ποιες είναι οι πιθανές επιπλοκές;
Η ιλαρά μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές, κυρίως σε παιδιά κάτω των 5 ετών και ενήλικες άνω των 20.
Οι συχνότερες είναι:
- Πνευμονία (η πιο συχνή και σοβαρή επιπλοκή)
- Μέση ωτίτιδα
- Διάρροια ή παροδική ηπατίτιδα
- Εγκεφαλίτιδα (περίπου 1 ανά 1.000 περιπτώσεις)
- και, σπανιότερα, Υποξεία Σκληρυντική Πανεγκεφαλίτιδα (SSPE), μια μακροχρόνια βλάβη του εγκεφάλου που εμφανίζεται χρόνια μετά τη λοίμωξη.
Σε εγκύους, η νόσηση μπορεί να σχετίζεται με αποβολή ή πρόωρο τοκετό.
Τι μάθαμε από την έξαρση του 2017-2018;
Η επιδημία ιλαράς που σημειώθηκε στην Ελλάδα και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες το 2017-2018, με περισσότερα από 3.000 κρούσματα στη χώρα μας, ανέδειξε τη σημασία της εμβολιαστικής επαγρύπνησης.
Οι περισσότερες περιπτώσεις αφορούσαν ανεμβολίαστα ή ατελώς εμβολιασμένα παιδιά και νέους ενήλικες, καθώς και επαγγελματίες υγείας χωρίς πλήρη εμβολιασμό.
Η έξαρση έληξε όταν αυξήθηκε η κάλυψη με το εμβόλιο MMR, επιβεβαιώνοντας ότι η ιλαρά μπορεί να επανεμφανιστεί όποτε μειώνεται η συλλογική ανοσία.
Γιατί είναι σημαντικός ο εμβολιασμός;
Ο εμβολιασμός είναι ο αποτελεσματικότερος και ασφαλέστερος τρόπος προστασίας.
Το εμβόλιο MMR (ιλαράς, παρωτίτιδας, ερυθράς) προσφέρει μακροχρόνια ανοσία και έχει μειώσει κατά 80% τους θανάτους από ιλαρά παγκοσμίως.
Η επαναφορά των κρουσμάτων οφείλεται στην πτώση των ποσοστών εμβολιασμού, όχι σε αποτυχία του εμβολίου.
Είναι ασφαλές το εμβόλιο;
Ναι. Το MMR χορηγείται παγκοσμίως επί δεκαετίες, με δισεκατομμύρια δόσεις και εξαιρετικά υψηλό προφίλ ασφάλειας.
Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι ήπιες: πόνος στο σημείο της ένεσης, χαμηλός πυρετός ή ήπιο εξάνθημα.
Πιο σοβαρές αντιδράσεις (όπως πυρετικοί σπασμοί ή παροδική μείωση αιμοπεταλίων) είναι πολύ σπάνιες και αντιμετωπίσιμες — ενώ οι κίνδυνοι από την ίδια τη νόσο είναι πολλαπλάσιοι.
Τι ισχύει για τις ανησυχίες γύρω από τον αυτισμό;
Η θεωρία ότι το MMR προκαλεί αυτισμό ξεκίνησε το 1998, όταν ο Βρετανός γιατρός Andrew Wakefield δημοσίευσε μια μικρή μελέτη σε 12 παιδιά.
Αργότερα αποκαλύφθηκε ότι παραποίησε δεδομένα και είχε οικονομικά συμφέροντα από την απαξίωση του εμβολίου.
Η μελέτη αποσύρθηκε και ο ίδιος διαγράφηκε από το ιατρικό μητρώο.
Έκτοτε, πάνω από 25 μεγάλες έρευνες, σε εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά, απέδειξαν ότι δεν υπάρχει καμία σχέση μεταξύ εμβολιασμού και αυτισμού.
📎 Retraction notice – The Lancet, 2010
📎 Danish cohort study – 657,461 παιδιά, Annals of Internal Medicine, 2019
📎 Cochrane Review, 2020
Η ιλαρά είναι προλήψιμη νόσος που μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, ακόμη και θάνατο.
Ο εμβολιασμός προστατεύει το παιδί αλλά και την κοινότητα, αποτρέποντας την αναζωπύρωση μιας νόσου που είχε σχεδόν εξαλειφθεί.
Η ασφάλεια του MMR έχει επιβεβαιωθεί από όλους τους διεθνείς οργανισμούς και ανεξάρτητες μελέτες.
Να θυμάστε!
Η ιλαρά είναι νόσος που μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, ακόμη και θάνατο, μπορεί να προληφθεί αρκεί να τηρηθεί το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών:
- 1η δόση MMR στους 12-15 μήνες,
- 2η δόση στους 4-6 ετών.
Σε περιπτώσεις ταξιδιών ή επιδημιολογικού κινδύνου, ο παιδίατρος μπορεί να προτείνει νωρίτερη δεύτερη δόση.
Ο εμβολιασμός προστατεύει το παιδί αλλά και την κοινότητα, αποτρέποντας την αναζωπύρωση μιας νόσου που είχε σχεδόν εξαλειφθεί.
Η ασφάλεια του MMR έχει επιβεβαιωθεί από όλους τους διεθνείς οργανισμούς και ανεξάρτητες μελέτες.
Άρθρο από την
Δρ. Άννα Βλάχου, MD
Παιδίατρο | Νέα Ερυθραία
Οι πληροφορίες του άρθρου παρέχονται αποκλειστικά για ενημερωτικούς σκοπούς και δεν υποκαθιστούν την ιατρική εκτίμηση.
Για εξατομικευμένες οδηγίες, απευθυνθείτε στον παιδίατρο.
© 2025 Άννα Βλάχου, Παιδίατρος
Απαγορεύεται η αναδημοσίευση ή αναπαραγωγή χωρίς άδεια
Για ραντεβού ή ερωτήσεις, επισκεφθείτε τη σελίδα Επικοινωνία
